استاد حسین تهرانی در سال ۱۲۹۰ در تهران متولد شد و در شرایط سخت و نامساعد٬موسیقی را به راهنمائی رضاخان باربد نزد استاد حسین خان اسمعیل زاده که استاد کمانچه بود یاد گرفت و ازسال ۱۳۰۷ به طور جدی به فراگیری تمبک پرداخت.سپس در محضر استادان دیگری از قبیل آقا رضا خان روانبخش ومهدی غیاثی و همینطور استاد ابوالحسن صبا هنر خویش را به تکامل رساند.به دلیل تحقیر تمبک در نزد عام پدرش او را از فراگیری و نواختن تمبک منع می کرد وحسین پنهانی روی یک گلدان پوشیده شده از پوست تمرین می کرد و به ظاهر و برای احترام به پدر تمبک را کنار نهاد. در سالی که رادیو افتتاح شد او و تعدادی دیگر نوازنده تمبک برای امتحان دادن به آنجا رفتند و حسین تهرانی با ویولن استاد صبا همراهی کرد و موسی معروفی او را پذیرفت.

او از سال ۱۳۲۸ در هنرستان موسیقی ملی،ارکسترهای مختلف،هنرستان آزاد و ... تدریس کرد. شهرت تهرانی به خاطر تکنیکهای چشمگیرو توانائی فیزیکی و ابداعات او در این زمینه است. او در نواختن تمبک،ریزه کاریهای منظم و شگردهای خاصی را داشت. او یک ارکستر تمبک با حسین دهلوی و برخی دیگر تشکیل داد.ضبط صفحه و نوار به همراه هنرمندان بسیار از مرتضی محجوبی تا فرامرز پایور از جمله فعالیتهای حسین تهرانی است. او در سال ۱۳۲۳ در مدرسه وزیری به کار تدریس ضرب پرداخت. شخصیت هنری تهرانی گذشته از سجایای انسانی دارای جنبه های نفیسی از طنز و ظرافت و نکته دانی بود که خاص خود او بود.

استاد تهرانی با پشتکار زیاد و با اجرای کنسرتهای متعدد در داخل و خارج از ایران سطح نوازندگی ضرب را به طور چشمگیری بالا برد و مقام و منزلت شایسته ای را برای آن در اجتماع فراهم ساخت.او برخی تصانیف قدیمی و اکثر قطعات ضربی استاد صبا و کلنل وزیری را به خاطر داشت.

او سر انجام در اسفند ماه سال ۱۳۵۲ پس از یک بیماری ممتد در گذشت و در گورستان ظهیرالدوله به خاک سپرده شد.

سید حسین طاهرزاده در سال ۱۲۶۱ در اصفهان متولد شد و در کودکی نزد خود آواز خوانی را شروع و در سن ۱۷ سالگی به تهران آمد.طاهرزاده در این زمان آواز خوانی میکرد ولی به دستگاههای موسیقی آشنائی نداشت.حسام السلطنه که ردیف را مشق کرده بود ویولن می زد و سید حسین فرا می گرفت. در آن زمان یک نوع دستگاه به ایران آمده بود که "فنو گراف" نام داشت.صدا را روی لوله های آن ضبط میکردند و همان را دوباره میتوانستند بشنوند.حسام السلطنه یکی از این دستگاهها را داشت.روزها می نشستند میزدند و می خواندند و لوله میگرفتند.خود طاهر زاده میگوید این دستگاه بهترین معلم من بود زیرا صدای خود را می شنیدم و هر جا نقصی به نظرم میرسید اصلاح می کردم.در حقیقت موفقیت او در مصاحبت با حسام السلطنه و لوله پر کردن بوده و می توان حسام السلطنه و فنو گراف را استادان اولیه طاهر زاده دانست.او در جلسات هنری که با هنرمندانی چون میرزا عبدلله ٬سماع حضور،مجلل الدوله و ناصر همایون داشتهاز آنان مطالبی آموخت تا اینکه در کارش استاد ماهری شد.

طاهرزاده به هنگام مشروطه به انجمن اخوت پیوست و در تمام کنسرتهای انجمن شرکت داشت و با درویش خان آشنائی پیدا کرد که منجر به اجرای برنامه های زیادی در لندن شد.طاهرزاده در بین خوانندگان قدیمی سبک ممتازی دارد،تحریرهایش متنوع و توجه زیادی به درست ادا نمودن اشعار می کرده است.بهترین آواز خوانان معاصر او را به استادی قبول دارند و سعی در تقلید روش و سبک او دارند.

علی اکبر بیات شیرازی ملقب به (مسرور علی شاه)فرزند شاه ولی مردی شاعر،خوشنویس و موسیقیدان بود که در شسراز متولد شده و در خانقاه صفی علیشاه در تهران در گذشت.در مسلک درویشی طریقه نعمت اللهی اختیار کرده بود و در حلقه مریدان صفا علی ظهیرالدوله از مرحوم صفی علیشاه پیروی می کرد.علی اکبر شیدا یگانه شاعر تصنیف سازی است که قبل از عارف قزوینی می زیسته و عارف هم او را بر خود مقدم دانسته و در واقع شیدا راه گشا و راهنمای عارف در تصنیف سازی بود و به عبارتی تاریخ تصنیف سازی و ترانه سرائی در ایران با شیدا آغاز می شود.چه تصنیفهای پیش از او،هرگز شکل تصنیفهای او را نداشته و با شعر و موسیقی تا این حد همگام نبوده است.او مختصر سه تاری میزد و خط نستعلیق را هم خوش مینوشت و آهنگها و اشعارش بسیار مطلوب و دلنشین است و تصنیفهائی که ساخته،پس از گذشت زمان هنوز جزو آثار دلنشین و جاودانه موسیقی ایران به شمار می آیند.علاقه و اعتقاد او به طریقت درویشی و خانقاه به حدی بود که تصنیفی زیبا در مایه سه گاه به نام «مولود نبی»ساخت و یکی از بهترین آثار هنری او به شمار می رود.برخی ترانه های او داستانی دارد و در وصف معشوقی سروده است.از مشهورترین تصنیفهای او (ای ساقیا)در ابوعطا و(چشم بی سرمه) در شور و (دوش دوش ) در افشاری است.

نت آهنگ:عقرب زلف کجت

نت آهنگ:الا ساقیا

نت آهنگ:بُتٍ چین

نت آهنگ:صورتگر نقاش

سالها باید بگذرد تا انسانی متفاوت در یک دیار دیده به جهان بگشاید.انسانی که همگان از وجود او بهره ببرند و او یک فرستاده باشد تا بخشی از میراث انسانی را که دچار یغما و بی مهری شده،احیا کند.

ابوالحسن خان از همان ابتدا علاقه وافر خود را به هنر موسیقی نشان داد و نزد پدر با سه تار آشنا شد.و محضر اغلب استادان زمان از قبیل: میرزا عبدلله حسین خان،اسماعیل زاده،حسین خان هنگ آفرین، علی اکبر خان شاهی،نایب اسدلله نی زن،اکبر خان فلوتی و درویش خان را درک کرد.

ابوالحسن خان در سال ۱۳۰۲ همزمان با تشکیل هنرستان موسیقی با بزرگ مرد موسیقی آشنا شد و این آشنائی تحولی در هنر وی بوجود آورد.او ویولن را نزد علینقی خان وزیری تکمیل نمود و با موسیقی غربی نیز آشنائی پیدا کرد وبه توصیه استادش،هنرستان موسیقی رشت را اداره کرد و همانجا بود که قطعات زیبائی را به تاُثیر از موسیقی محلی آن دیار خلق کرد که از آن جمله (زرد ملیجه،دیلمان و رقص چوبی )بوده است.

از جمله خدمات شایان استاد به هنر موسیقی ایران،زنده کردن سنتور است که در آن زمان دچار بی مهری شده بود.او استاد مسلم این ساز را کشف کرد و دانستههای خود را نزد او تکمیل کرد.

صبا حبیب سمائی را به تشکیل کلاس سنتور ترغیب کرد و پس از مرگ سماعی ساختههای او را جمع آوری نمود و ردیفی بر آن اساس برای سنتور نوشت.صبا خود منشاء تحول و پیشرفت نوازندگی در سازها بود و شاگردانش نیز چنین کردند.از جمله شاگردانش که منشاء تحولی عظیم شد،حسین تهرانی بود که تمبک را که فقط برای نگه داشتن وزن سازهای دیگر و قٍرٍ کمر استفاده می شد،به یک ساز مستقل و با شخصیت مبدل کرد.

صبا مردی بود که خدمات شایانی به هنر موسیقی کرد.او تمام زندگی خود را وقف خدمت به خلق کرد . او هنرمند واقعی بود و هیچگاه به فکر کسب در آمد از راه هنرش بر نیامد.

ابو الحسن خان صبا به سال ۱۳۳۶ در ۲۹ آذر ماه پس از سالها آموختن و آموزش و خلق کردن به سوی خالق ابدی شتافت.

همدم تنهائی و شاگرد و دوست او شهریار چه زیبا سرود:

عمر دنیا به سر آمد که صبا میمیرد              ور نه آتشکده عشق  کجا  میمیرد

از گریبان  غم  ماتم  سنتور  حبیب              سر نیاورده  برون  ساز صبا میمیرد

نت آهنگ:به زندان         نت آهنگ:به یاد گذشته         نت آهنگ:تمرین دشتی

درویش خان،فخام الدوله بهزادی،فرزندش علی اکبر شهنازی،مرتضی نی داوود،ارفع الملک،غلامرضا شیرازی و علینقی وزیری اشاره کرد.ردیف مخصوص او را فرزند شایسته و ارزنده اش علی اکبر خان شهنازی نواخت و ضبط کرد.با اینکه ردیف میرزا حسینقلی مختصر تر از ردیف میرزا عبدالله است لیکن آن را پر کارتر و زیبا تر توصیف کرده اند.او در سال ۱۲۹۴ شمسی در سن ۶۰ سالگی در گذشت.عارف قزوینی در یادداشتهای خود «دیوان» مینویسد:

حرف آ

آداژیو : کلمه ای است برای نشان دادن حالت اجرای آهنگ موسیقی و در صدر آهنگ نوشته میشود. ( به معنی آرام و بی عجله است )

آرپژ :اصوات یک آکورد که به جای اجرای همزمان٬یکی پس از دیگری و عموما از بمترین تا زیرترین صوت به صدا در آیند و درجات اول و سوم و پنجم هر گام را با هنگام تکرار کردن است.

آرشه : چوب نازکی است که روی آن موی دم اسب یا تارهای نایلونی کشیده اند و برای نواختن ویولن٬کمانچه٬رباب و غیره بکار میرود.جنس چوب آن غالبا از درخت آلبالو است و طول آن حدود ۷۵ سانتیمتر است آن را مفتولی یا هشت گوش میسازند.

آرمان فلوت: نام سازی است.

آرمونیکا :ساز دهنی.آرمونیکا٬سازی است که برای کودکان ساخته شده و به وسیله دمیدن در آن صوت ایجاد میشود.وسعت این ساز بسته به بزرگی و کوچکی آن است و معمولا از دو اکتاو تجاوز نمیکند.

آشور:نام گوشه ای از موسیقی ایران که در دستگاه نوا و راست پنجگاه نواخته میشود.

آکری:نام سازی است شبیه به چنگ٬و تنها تفاوت آن با چنگ٬گوشیهای آن است که در چنگ از فلزو در آکری از چوب ساخته می شده است.

آکسان:علامتی است که چنانچه بالای هر نتی واقع شود٬بایستی آن نت با تشر و تاکید اجرا شود.

آکورد:آکورد عبارت است از مجموع چند صوت موسیقی که طبق قاعده معینی در یک زمان شنیده شود.

آلگرو:علامتی است که در بالای آهنگ موسیقی نوشته میشود ٬برای تعیین حالتی که آهنگساز در نظر دارد و به معنی بشاش٬پر شور٬با حرارت٬سریع و چابک است.

آلگروتو:برای نشان دادن حالت آهنگ گذارده میشود و به معنی ((از آلگرو کمی آرامتر)) است.

آندانت:متوسط و معتدل.نشانه ای برای سرعت اجرای موسیقی با ضربهای معتدل٬به طوری که ضربهای اساسی موسیقی برابر با فاصله زمانی قدمهای انسان بالغ در راه رفتن معمولی باشد٬که در هر دقیقه معادل ۷۲ تا ۱۰۰ ضربه میباشد.

آندانتینو:کلمه ای برای تعیین حالت آهنگ٬ موسیقی که از آندانت قدری تندتر اجرا شود.

آواز طرز:گوشهای است در دستگاه راست پنجگاه.

آواز مویه:نام گوشه ای در دستگاه سه گاه و چهار گاه.

آئین :از گوشه های موسیقی دوران گذشته که فقط نام آن بر جای مانده است.

آئین جمشید:از گوشه های موسیقی زمان ساسانیان که در کتب قدما و اشعار آنها آمده است.این لحن را به باربد٬نوازنده خسرو پرویز منسوب میکنند.

سرود مجلس جمشید گفته اند این بود               که جام باده بیاور که جم نخواهد ماند

نخست  آرایش  خورشید   بوده                          دوم   آئین   جمشید   ستوده 

و نام لحن دوم از ۳۰ لحن باربد٬و نام نوائی از موسیقی نیز می باشد.

نت و شعر پیک سحری

نت و شعر تو ای پری کجائی

نت و شعر موج آتش

نت و شعر غوغای ستارگان

نت و شعر ای کاروان

هوشنگ ظريف در سال ۱۳۱۷ در تهران متولد و پس از پايان دوره ابتدائي وارد هنرستان موسيقي ملي شد؛در آن دوره روح الله خالقي رياست هنرستان را بر عهده داشت. هوشنگ ظريف با علاقه زيادي كه به تار داشت اين ساز را به عنوان ساز اصلي خود انتخاب نمود و در كلاس استاد موسي معروفي نوازندگي تار را شروع كرد و دروس ديگر موسيقي را نزد روح الله خالقي - جواد معروفي - حسين تهراني و ديگر استادان طبق روال هنرستا ن تا پايان ديپلم ادامه داد و همواره يكي از بهترين شا گردان بود . وي در سال ۱۳۳۷ فارغ التحصيل شد و بلا فاصله به استخدام فرهنگ و هنر در آمد و از آن به بعد فعاليتهاي خود را در گروههاي مختلف شروع نمود از جمله در اركستر موسيقي ملي به رهبري علي محمد خادم ميثاق و اكبر حق كردار- اركستر صبا به رهبري حسين دهلوي و اركستر بزرگ سازهاي ملي به رهبري زنده ياد مهدي مفتاح به عنوان نوازنده و تكنواز شركت نمود و سپس بعد از جند سال همكاري خود را با گروههاي كوچكتري كه تشكيل شده بود ادامه داد.هوشنگ ظريف از سال ۱۳۴۲ به دعوت حسين دهلوي كه رياست هنرستان موسيقي را به عهده داشتند به مدت ۱۷ سال به تدريس تار پرداخت و در اين مدت شا گردان زيادي تربيت كرده كه به گفته ايشان ميتوان از حسين عليزاده - داريوش طلائي - ارشد طهماسبي - حميد متبسم - شهريار فر يوسفي - مهرداد دلنوازي - منصور سينكي - سيامك نعمت ناصر و ..... نام برد . او در طي 4 سا ل دوره عا لي را در هنر كده موسيقي گذراند واز محضر استاد علي اكبر شهنازي جهت فرا گيري رديفهاي ايشان كسب فيض نمود. هوشنگ ظريف سا لها ست كه قعا ليت خود را با گروه پا يور ادامه ميدهد كه حاصل آن كنسرتهائي در كشورهاي آسيائي - ارو پائي و آمريكائي است از جمله در سال ۱۳۵۲ به بيست دانشگاه در آمريكا براي معرفي موسيقي سنتي ايران - در سال ۱۳۵۴ درفستيوال موسيقي (( شانكار لعل )) در هندوستا ن و در سال ۱۳۶۴ در فستيوال (( اينسبورگ )) در اتريش شركت كرد و موجب شنا سا ئي و معرفي موسيقي سنتي ايران گرديد. هوشنگ ظريف علاوه بر نوازندگي تار به سه تا ر و تمبك نيز آشنا ئي كا مل دارد و سا لها با گروه تمبك نوازان به رهبري استا دش حسين تهراني همكاري داشته است ؛ علاوه بر اين در نت نگاري اولين متد نوازندگي تمبك به كوشش حسين دهلوي و همچنين تصحيح رديف آوازي محمود كريمي تاليف محمد تقي مسعوديه نقش مؤثر و شركت فعال داشته است . از هوشنگ ظريف تكنوازي دشتي اصفهان - چند همنوازي با فرامرز پايور - ضبط گوشه هائي از رديف موسي معروفي به كوشش كامبيز روشن روان و اجراي دستور مقدماتي تار و كتاب اول و دوم هنرستان به كوشش روح الله خالقي موجود است. وي داراي مدرك درجه يك هنري معادل دكترا است و هم اكنون در دانشكده موسيقي دانشگاه هنر و هنرستان موسيقي دختران به تدريس اشتغال دارد .